The Lord travels to East Bengal, where his teaching and presence draw large numbers of devoted followers. While he is away, his young wife Lakṣmīpriyā passes away in Navadvīpa. The chapter treats her death with restraint, using it chiefly to mark the passage into the next phase of the narrative — his eventual second marriage — rather than dwelling on it at length.

জয জয মহাপ্রভু শ্রী-গৌরসুন্দর জয নিত্যানন্দ-প্রিয নিত্য-কলেবর
॥ ১ ॥

जय जय महाप्रभु श्री-गौरसुन्दर जय नित्यानन्द-प्रिय नित्य-कलेवर

জয জয শ্রী প্রদ্যুম্ন-মিশ্রের জীবন জয শ্রী পরমানন্দ-পুরী-প্রাণ-ধন
॥ ২ ॥

जय जय श्री प्रद्युम्न-मिश्रेर जीवन जय श्री परमानन्द-पुरी-प्राण-धन

জয জয সর্ব-বৈষ্ণবের ধন-প্রাণ কৃপা-দৃষ্ট্যে কর’, প্রভু, সর্ব-জীবে ত্রাণ
॥ ৩ ॥

जय जय सर्व-वैष्णवेर धन-प्राण कृपा-दृष्ट्ये कर’, प्रभु, सर्व-जीवे त्राण

আদি-খণ্ড-কথা, ভাই, শুনে এক-মনে বিপ্র-রূপে কৃষ্ণ বিহরিলেন যেমনে
॥ ৪ ॥

आदि-खण्ड-कथा, भाइ, शुने एक-मने विप्र-रूपे कृष्ण विहरिलेन येमने

হেন-মতে বৈকুণ্ঠ-নাযক সর্ব-ক্ষণ বিদ্যা-রসে বিহরেণ লৈ’ শিষ্য-গণ
॥ ৫ ॥

हेन-मते वैकुण्ठ-नायक सर्व-क्षण विद्या-रसे विहरेण लै’ शिष्य-गण

সর্ব-নবদ্বীপে প্রতি-নগরে-নগরে শিষ্য-গণ-সঙ্গে বিদ্যা-রসে ক্রীডা করে
॥ ৬ ॥

सर्व-नवद्वीपे प्रति-नगरे-नगरे शिष्य-गण-सङ्गे विद्या-रसे क्रीडा करे

সর্ব নবদ্বীপে সর্ব-লোকে হৈল ধ্বনি
‘নিমাই-পণ্ডিত অধ্যাপক-শিরোমণি’
॥ ৭ ॥

सर्व नवद्वीपे सर्व-लोके हैल ध्वनि
‘निमाइ-पण्डित अध्यापक-शिरोमणि’

বড বড বিষযী সকল দোলা হৈতে নামিযা করেন নমস্কার বহু-মতে
॥ ৮ ॥

बड बड विषयी सकल दोला हैते नामिया करेन नमस्कार बहु-मते

প্রভু দেখি’ মাত্র জন্মে সবার সাধ্বস নবদ্বীপে হেন নাহি,—যে না হয বশ
॥ ৯ ॥

प्रभु देखि’ मात्र जन्मे सबार साध्वस नवद्वीपे हेन नाहि,—ये ना हय वश

নবদ্বীপে যা’রা যত ধর্ম-কর্ম করে ভোজ্য-বস্ত্র অবশ্য পাঠায প্রভু-ঘরে
॥ ১০ ॥

नवद्वीपे या’रा यत धर्म-कर्म करे भोज्य-वस्त्र अवश्य पाठाय प्रभु-घरे

প্রভু সে পরম-ব্যযী ঈশ্বর ব্যভার দুঃখিতেরে নিরবধি দেন পুরস্কার
॥ ১১ ॥

प्रभु से परम-व्ययी ईश्वर व्यभार दुःखितेरे निरवधि देन पुरस्कार

দুঃখীরে দেখিলে প্রভু বড দযা করি’ অন্ন, বস্ত্র, কডি-পাতি দেন গৌরহরি
॥ ১২ ॥

दुःखीरे देखिले प्रभु बड दया करि’ अन्न, वस्त्र, कडि-पाति देन गौरहरि

নিরবধি অতিথি আইসে প্রভু-ঘরে যা’র যেন যোগ্য, প্রভু দেন সবাকারে
॥ ১৩ ॥

निरवधि अतिथि आइसे प्रभु-घरे या’र येन योग्य, प्रभु देन सबाकारे

কোন-দিন সন্ন্যাসী আইসে দশ বিশ সবা’ নিমন্ত্রেন প্রভু হৈযা হরিষ
॥ ১৪ ॥

कोन-दिन सन्न्यासी आइसे दश बिश सबा’ निमन्त्रेन प्रभु हैया हरिष

সেই-ক্ষণে কহি’ পাঠাযেন জননীরে কুডি সন্ন্যাসীর ভিক্ষা ঝাট করিবারে
॥ ১৫ ॥

सेइ-क्षणे कहि’ पाठायेन जननीरे कुडि सन्न्यासीर भिक्षा झाट करिबारे

তবে লক্ষ্মী-দেবী গিযা পরম-সন্তোষে রান্ধেন বিশেষ, তবে প্রভু আসি’ বৈসে
॥ ১৮ ॥

तबे लक्ष्मी-देवी गिया परम-सन्तोषे रान्धेन विशेष, तबे प्रभु आसि’ वैसे

সন্ন্যাসী-গণেরে প্রভু আপনে বসিযা তুষ্ট করি’ পাঠাযেন ভিক্ষা করাইযা
॥ ১৯ ॥

सन्न्यासी-गणेरे प्रभु आपने वसिया तुष्ट करि’ पाठायेन भिक्षा कराइया

এই-মত যতেক অতিথি আসি’ হয সবারেই জিজ্ঞাসা করেন কৃপাময
॥ ২০ ॥

एइ-मत यतेक अतिथि आसि’ हय सबारेइ जिज्ञासा करेन कृपामय

গৃহস্থেরে মহাপ্রভু শিখাযেন ধর্ম “অতিথির সেব—গৃহস্থের মূল-কর্ম
॥ ২১ ॥

गृहस्थेरे महाप्रभु शिखायेन धर्म “अतिथिर सेव—गृहस्थेर मूल-कर्म

গৃহস্থ হৈযা অতিথি-সেব না করে পশু-পক্ষী হৈতে ‘অধম’ বলি তা’রে
॥ ২২ ॥

गृहस्थ हैया अतिथि-सेव ना करे पशु-पक्षी हैते ‘अधम’ बलि ता’रे

যা’র বা না থাকে কিছু পূর্বাদৃষ্ট-দোষে সেই তৃণ, জল, ভূমি দিবেক সন্তোষে
॥ ২৩ ॥

या’र वा ना थाके किछु पूर्वादृष्ट-दोषे सेइ तृण, जल, भूमि दिबेक सन्तोषे

তৃণাদি ভূমির্ উদকং বাক্ চতুর্থী চ বা সুনৃতা এতান্য্ অপি সতাং গেহে নোচ্ছিদ্যন্তে কদাচন
॥ ২৪ ॥

तृणादि भूमिर् उदकं वाक् चतुर्थी च वा सुनृता एतान्य् अपि सतां गेहे नोच्छिद्यन्ते कदाचन

সেই সব অতিথি—পরম-ভাগ্যবান্ লক্ষ্মী-নারাযণ যা’রে করে অন্ন দান
॥ ২৮ ॥

सेइ सब अतिथि—परम-भाग्यवान् लक्ष्मी-नारायण या’रे करे अन्न दान

যা’র অন্নে ব্রহ্মাদির আশা অনুক্ষণ হেন সে অদ্ভুত, তাহা খায যে-তে জন
॥ ২৯ ॥

या’र अन्ने ब्रह्मादिर आशा अनुक्षण हेन से अद्भुत, ताहा खाय ये-ते जन

কেহ কেহ ইতো-মধ্যে কহে অন্য কথা “সে অন্নের যোগ্য অন্যে না হয সর্বথা
॥ ৩০ ॥

केह केह इतो-मध्ये कहे अन्य कथा “से अन्नेर योग्य अन्ये ना हय सर्वथा

অন্যথা সে-স্থানে যাইবার শক্তি কা’র? ব্রহ্মা-আদি বিনা কি সে অন্ন পায আর?”
॥ ৩৩ ॥

अन्यथा से-स्थाने याइबार शक्ति का’र? ब्रह्मा-आदि विना कि से अन्न पाय आर?”

কেহ বলে,—“দুঃখিতে তারিতে অবতার সর্ব-মতে দুঃখিতেরে করেন নিস্তার
॥ ৩৪ ॥

केह बले,—“दुःखिते तारिते अवतार सर्व-मते दुःखितेरे करेन निस्तार

ঊষঃ-কাল হৈতে লক্ষ্মী যত গৃহ-কর্ম আপনে করেন সব,—এই তাঙ্’র ধর্ম
॥ ৪০ ॥

ऊषः-काल हैते लक्ष्मी यत गृह-कर्म आपने करेन सब,—एइ ताङ्’र धर्म

দেব-গৃহে করেন যে স্বস্তিক-মণ্ডলী শঙ্খ-চক্র লিখেন হৈযা কুতূহলী
॥ ৪১ ॥

देव-गृहे करेन ये स्वस्तिक-मण्डली शङ्ख-चक्र लिखेन हैया कुतूहली

গন্ধ, পুষ্প, ধূপ, দীপ, সুবাসিত জল ঈশ্বর-পূজার সজ্জা করেন সকল
॥ ৪২ ॥

गन्ध, पुष्प, धूप, दीप, सुवासित जल ईश्वर-पूजार सज्जा करेन सकल

নিরবধি তুলসীর করেন সেবন ততো’ধিক শচীর সেবায তাঙ্’র মন
॥ ৪৩ ॥

निरवधि तुलसीर करेन सेवन ततो’धिक शचीर सेवाय ताङ्’र मन

লক্ষ্মীর চরিত্র দেখি’ শ্রী-গৌরসুন্দর মুখে কিছু না বলেন, সন্তোষ অন্তর
॥ ৪৪ ॥

लक्ष्मीर चरित्र देखि’ श्री-गौरसुन्दर मुखे किछु ना बलेन, सन्तोष अन्तर

কোন-দিন লক্ষ্মী লৈ’ প্রভুর চরণ বসিযা থাকেন পদ-তলে অনুক্ষণ
॥ ৪৫ ॥

कोन-दिन लक्ष्मी लै’ प्रभुर चरण वसिया थाकेन पद-तले अनुक्षण

অদ্ভুত দেখেন শচী পুত্র-পদ-তলে মহা-জ্যোতির্-ময অগ্নি-পুঞ্জ-শিখা জ্বলে
॥ ৪৬ ॥

अद्भुत देखेन शची पुत्र-पद-तले महा-ज्योतिर्-मय अग्नि-पुञ्ज-शिखा ज्वले

কোন-দিন মহা-পদ্ম-গন্ধ শচী আই ঘরে-দ্বারে সর্বত্র পাযেন, অন্ত নাই
॥ ৪৭ ॥

कोन-दिन महा-पद्म-गन्ध शची आइ घरे-द्वारे सर्वत्र पायेन, अन्त नाइ

হেন-মতে লক্ষ্মী নারাযণ নবদ্বীপে কেহ নাহি চিনেন আছেন গূঢ-রূপে
॥ ৪৮ ॥

हेन-मते लक्ष्मी नारायण नवद्वीपे केह नाहि चिनेन आछेन गूढ-रूपे

তবে কত-দিনে ইচ্ছা-ময ভগবান্ বঙ্গ-দেশ দেখিতে হৈল ইচ্ছা তা’ন
॥ ৪৯ ॥

तबे कत-दिने इच्छा-मय भगवान् बङ्ग-देश देखिते हैल इच्छा ता’न

তবে প্রভু কত আপ্ত শিষ্য-বর্গ লৈযা চলিলেন বঙ্গ-দেশে-হরষিত হৈযা
॥ ৫২ ॥

तबे प्रभु कत आप्त शिष्य-वर्ग लैया चलिलेन बङ्ग-देशे-हरषित हैया

যে যে জন দেখে প্রভু চলিযা আসিতে সেই আর দৃষ্টি নাহি পারে সম্বরিতে
॥ ৫৩ ॥

ये ये जन देखे प्रभु चलिया आसिते सेइ आर दृष्टि नाहि पारे सम्बरिते

স্ত্রী-লোকে দেখিযা বলে,—“হেন-পুত্র যা’র ধন্য তা’র জন্ম, তা’র পা’যে নমস্কার
॥ ৫৪ ॥

स्त्री-लोके देखिया बले,—“हेन-पुत्र या’र धन्य ता’र जन्म, ता’र पा’ये नमस्कार

যেবা ভাগ্যবতী হেন পাইলেন পতি স্ত্রী-জন্ম সার্থক করিলেন সেই সতী”
॥ ৫৫ ॥

येबा भाग्यवती हेन पाइलेन पति स्त्री-जन्म सार्थक करिलेन सेइ सती”

এই-মত পথে দেখে যত স্ত্রী-পুরুষে পুনঃ পুনঃ সবে ব্যাখ্যা করেন সন্তোষে
॥ ৫৬ ॥

एइ-मत पथे देखे यत स्त्री-पुरुषे पुनः पुनः सबे व्याख्या करेन सन्तोषे

দেবে ও করেন কাম্য যে-প্রভু দেখিতে যে-তে-জনে হেন প্রভু দেখে কৃপা হৈতে
॥ ৫৭ ॥

देवे ओ करेन काम्य ये-प्रभु देखिते ये-ते-जने हेन प्रभु देखे कृपा हैते

হেন-মতে গৌরসুন্দর ধীরে-ধীরে কত-দিনে আইলেন পদ্মাবতী-তীরে
॥ ৫৮ ॥

हेन-मते गौरसुन्दर धीरे-धीरे कत-दिने आइलेन पद्मावती-तीरे

পদ্মাবতী-নদীর তরঙ্গ-শোভা অতি উত্তম পুলিন,—যেন উপবন তথি
॥ ৫৯ ॥

पद्मावती-नदीर तरङ्ग-शोभा अति उत्तम पुलिन,—येन उपवन तथि

দেখি’ পদ্মাবতী প্রভু মহা-কুতূহলে গণ-সহ স্নান করিলেন তা’র জলে
॥ ৬০ ॥

देखि’ पद्मावती प्रभु महा-कुतूहले गण-सह स्नान करिलेन ता’र जले

ভাগ্যবতী পদ্মাবতী সেই দিন হৈতে যোগ্য হৈল সর্ব-লোক পবিত্র করিতে
॥ ৬১ ॥

भाग्यवती पद्मावती सेइ दिन हैते योग्य हैल सर्व-लोक पवित्र करिते

পদ্মাবতী-নদী অতি দেখিতে সুন্দর তরঙ্গ পুলিন স্রোত অতি মনোহর
॥ ৬২ ॥

पद्मावती-नदी अति देखिते सुन्दर तरङ्ग पुलिन स्रोत अति मनोहर

পদ্মাবতী দেখি’ প্রভু পরম-হরিষে সেই-স্থানে রহিলেন তা’র ভাগ্য-বশে
॥ ৬৩ ॥

पद्मावती देखि’ प्रभु परम-हरिषे सेइ-स्थाने रहिलेन ता’र भाग्य-वशे

“নিমাই-পণ্ডিত অধ্যাপক শিরোমণি আসিযা আছেন”,—সর্ব-দিকে হৈল ধ্বনি
॥ ৬৮ ॥

“निमाइ-पण्डित अध्यापक शिरोमणि आसिया आछेन”,—सर्व-दिके हैल ध्वनि

ভাগ্যবন্ত যত আছে, সকল-ব্রাহ্মণ উপাযন-হস্তে আইলেন সেই-ক্ষণ
॥ ৬৯ ॥

भाग्यवन्त यत आछे, सकल-ब्राह्मण उपायन-हस्ते आइलेन सेइ-क्षण

সবে আসি’ প্রভুরে করিযা নমস্কার বলিতে লাগিলা অতি করি’ পরিহার
॥ ৭০ ॥

सबे आसि’ प्रभुरे करिया नमस्कार बलिते लागिला अति करि’ परिहार

আমা’ সবাকার অতি-ভাগ্যোদয হৈতে তোমার বিজয আসি’ হৈল এ-দেশেতে
॥ ৭১ ॥

आमा’ सबाकार अति-भाग्योदय हैते तोमार विजय आसि’ हैल ए-देशेते

মূর্তি-মন্ত তুমি বৃহস্পতি-অবতার তোমার সদৃশ অধ্যাপক নাহি আর
॥ ৭৪ ॥

मूर्ति-मन्त तुमि बृहस्पति-अवतार तोमार सदृश अध्यापक नाहि आर

বৃহস্পতি-দৃষ্টান্ত তোমার যোগ্য নয ঈশ্বরের অংশ তুমি,—হেন মনে লয
॥ ৭৫ ॥

बृहस्पति-दृष्टान्त तोमार योग्य नय ईश्वरेर अंश तुमि,—हेन मने लय

অন্যথা ঈশ্বর বিনে এ-মত পণ্ডিত্য অন্যের না হয কভু,—লয চিত্ত-বিত্ত
॥ ৭৬ ॥

अन्यथा ईश्वर विने ए-मत पण्डित्य अन्येर ना हय कभु,—लय चित्त-वित्त

এবে এক নিবেদন করিযে তোমারে বিদ্যা দান কর’ কিছু আমা’ সবাকারে
॥ ৭৭ ॥

एबे एक निवेदन करिये तोमारे विद्या दान कर’ किछु आमा’ सबाकारे

উদ্দেশে আমরা সবে তোমার টিপ্পনী লৈ’ পডি, পডাই শুনহ, দ্বিজ-মণি!
॥ ৭৮ ॥

उद्देशे आमरा सबे तोमार टिप्पनी लै’ पडि, पडाइ शुनह, द्विज-मणि!

সাক্ষাতে ও শিষ্য কর’ আমা’ সবাকারে থাকুক তোমার কীর্তি সকল-সংসারে”
॥ ৭৯ ॥

साक्षाते ओ शिष्य कर’ आमा’ सबाकारे थाकुक तोमार कीर्ति सकल-संसारे”

হাসি’ প্রভু সবা’ প্রতি করিযা আশ্বাস কত-দিন বঙ্গ-দেশে করিলা বিলাস
॥ ৮০ ॥

हासि’ प्रभु सबा’ प्रति करिया आश्वास कत-दिन बङ्ग-देशे करिला विलास

সেই ভাগ্যে অদ্যাপিহ সর্ব-বঙ্গ-দেশে শ্রী-চৈতন্য-সঙ্কীর্তন করে স্ত্রী-পুরুষে
॥ ৮১ ॥

सेइ भाग्ये अद्यापिह सर्व-बङ्ग-देशे श्री-चैतन्य-सङ्कीर्तन करे स्त्री-पुरुषे

মধ্যে-মধ্যে মাত্র কত পাপি-গণ গিযা লোক নষ্ট করে আপনারে লওযাইযা
॥ ৮২ ॥

मध्ये-मध्ये मात्र कत पापि-गण गिया लोक नष्ट करे आपनारे लओयाइया

উদর-ভরণ লাগি’ পাপিষ্ঠ-সকলে ‘রঘুনাথ’ করি’ আপনারে কেহ বলে
॥ ৮৩ ॥

उदर-भरण लागि’ पापिष्ठ-सकले ‘रघुनाथ’ करि’ आपनारे केह बले

কোন পাপি-গণ ছাডি’ কৃষ্ণ-সঙ্কীর্তন আপনারে গাওযায বলিযা ‘নারাযণ’
॥ ৮৪ ॥

कोन पापि-गण छाडि’ कृष्ण-सङ्कीर्तन आपनारे गाओयाय बलिया ‘नारायण’

দেখিতেছি দিনে তিন অবস্থা যাহার কোন্ লাজে আপনারে গাওযায সে ছার?
॥ ৮৫ ॥

देखितेछि दिने तिन अवस्था याहार कोन् लाजे आपनारे गाओयाय से छार?

রাঢে আর এক মহা ব্রহ্ম-দৈত্য আছে অন্তরে রাক্ষস, বিপ্র-কাচ মাত্র কাচে
॥ ৮৬ ॥

राढे आर एक महा ब्रह्म-दैत्य आछे अन्तरे राक्षस, विप्र-काच मात्र काचे

সে পাপিষ্ঠ আপনারে বোলায ‘গোপাল’ অতএব তা’রে সবে বলেন ‘শিযাল’
॥ ৮৭ ॥

से पापिष्ठ आपनारे बोलाय ‘गोपाल’ अतएव ता’रे सबे बलेन ‘शियाल’

শ্রী-চৈতন্য-চন্দ্র বিনে অন্যেরে ঈশ্বর যে অধম বলে’ সেই ছার শোচ্যতর
॥ ৮৮ ॥

श्री-चैतन्य-चन्द्र विने अन्येरे ईश्वर ये अधम बले’ सेइ छार शोच्यतर

সকল-ভুবনে, দেখ, যাঙ্’র যশ গায বিপথ ছাডিযা ভজ হেন প্রভুর পা’য”
॥ ৯১ ॥

सकल-भुवने, देख, याङ्’र यश गाय विपथ छाडिया भज हेन प्रभुर पा’य”

হেন-মতে শ্রী-বৈকুণ্ঠ-নাথ গৌরচন্দ্র বিদ্যা-রসে করে প্রভু বঙ্গ-দেশে রঙ্গ
॥ ৯২ ॥

हेन-मते श्री-वैकुण्ठ-नाथ गौरचन्द्र विद्या-रसे करे प्रभु बङ्ग-देशे रङ्ग

মহা-বিদ্যা-গোষ্ঠী প্রভু করিলেন বঙ্গে পদ্মাবতী দেখি’ প্রভু বুলিলেন রঙ্গে
॥ ৯৩ ॥

महा-विद्या-गोष्ठी प्रभु करिलेन बङ्गे पद्मावती देखि’ प्रभु बुलिलेन रङ्गे

কত শত-শত জন পদবী লভিযা ঘরে যায, আর কত আইসে শুনিযা
॥ ৯৭ ॥

कत शत-शत जन पदवी लभिया घरे याय, आर कत आइसे शुनिया

এই-মতে বিদ্যা-রসে বৈকুণ্ঠের পতি
বিদ্যা-রসে বঙ্গ-দেশে করিলেন স্থিতি
॥ ৯৮ ॥

एइ-मते विद्या-रसे वैकुण्ठेर पति
विद्या-रसे बङ्ग-देशे करिलेन स्थिति

এথা নবদ্বীপে লক্ষ্মী প্রভুর বিরহে অন্তরে দুঃখিতা দেবী কা’রে নাহি কহে
॥ ৯৯ ॥

एथा नवद्वीपे लक्ष्मी प्रभुर विरहे अन्तरे दुःखिता देवी का’रे नाहि कहे

নিরবধি করে দেবী আইর সেবন প্রভু গিযাছেন হৈতে নাহিক ভোজন
॥ ১০০ ॥

निरवधि करे देवी आइर सेवन प्रभु गियाछेन हैते नाहिक भोजन

নামে সে অন্ন-মাত্র পরিগ্রহ করে ঈশ্বর-বিচ্ছেদে বড দুঃখিতা অন্তরে
॥ ১০১ ॥

नामे से अन्न-मात्र परिग्रह करे ईश्वर-विच्छेदे बड दुःखिता अन्तरे

একেশ্বর সর্ব-রাত্রি করেন ক্রন্দন চিত্তে স্বাস্থ্য লক্ষ্মী না পাযেন কোন ক্ষণ
॥ ১০২ ॥

एकेश्वर सर्व-रात्रि करेन क्रन्दन चित्ते स्वास्थ्य लक्ष्मी ना पायेन कोन क्षण

ঈশ্বর-বিচ্ছেদ লক্ষ্মী না পারে সহিতে ইচ্ছা করিলেন প্রভুর সমীপে যাইতে
॥ ১০৩ ॥

ईश्वर-विच्छेद लक्ष्मी ना पारे सहिते इच्छा करिलेन प्रभुर समीपे याइते

নিজ-প্রতিকৃতি-দেহ থুই’ পৃথিবীতে চলিলেন প্রভু-পাশে অতি অলক্ষিতে
॥ ১০৪ ॥

निज-प्रतिकृति-देह थुइ’ पृथिवीते चलिलेन प्रभु-पाशे अति अलक्षिते

প্রভু-পাদ-পদ্ম লক্ষ্মী ধরিযা হৃদয ধ্যানে গঙ্গা-তীরে দেবী করিলা বিজয
॥ ১০৫ ॥

प्रभु-पाद-पद्म लक्ष्मी धरिया हृदय ध्याने गङ्गा-तीरे देवी करिला विजय

ঈশ্বর থাকিযা কত-দিন বঙ্গ-দেশে আসিতে হৈল ইচ্ছা নিজ-গৃহ-বাসে
॥ ১০৯ ॥

ईश्वर थाकिया कत-दिन बङ्ग-देशे आसिते हैल इच्छा निज-गृह-वासे

‘তবে গৃহে প্রভু আসিবেন’,—হেন শুনি’ যা’র যেন শক্তি, সবে দিলা ধন আনি’
॥ ১১০ ॥

‘तबे गृहे प्रभु आसिबेन’,—हेन शुनि’ या’र येन शक्ति, सबे दिला धन आनि’

প্রভু ও সবার প্রতি কৃপা-দৃষ্টি করি’ পরিগ্রহ করিলেন গৌরাঙ্গ শ্রী-হরি
॥ ১১৩ ॥

प्रभु ओ सबार प्रति कृपा-दृष्टि करि’ परिग्रह करिलेन गौराङ्ग श्री-हरि

সন্তোষে সবার স্থানে হৈযা বিদায নিজ-গৃহে চলিলেন শ্রী-গৌরাঙ্গ-রায
॥ ১১৪ ॥

सन्तोषे सबार स्थाने हैया विदाय निज-गृहे चलिलेन श्री-गौराङ्ग-राय

অনেক পডুযা সব প্রভুর সহিতে চলিলেন প্রভু-স্থানে তথাই পডিতে
॥ ১১৫ ॥

अनेक पडुया सब प्रभुर सहिते चलिलेन प्रभु-स्थाने तथाइ पडिते

হেনৈ সমযে এক সুকৃতি ব্রাহ্মণ অতি-সারগ্রাহী, নাম—মিশ্র তপন
॥ ১১৬ ॥

हेनै समये एक सुकृति ब्राह्मण अति-सारग्राही, नाम—मिश्र तपन

সাধ্য-সাধন-তত্ত্ব নিরূপিতে নারে হেন জন নাহি তথা, জিজ্ঞাসিবে যাঙ্’রে
॥ ১১৭ ॥

साध्य-साधन-तत्त्व निरूपिते नारे हेन जन नाहि तथा, जिज्ञासिबे याङ्’रे

নিজ-ইষ্ট-মন্ত্র সদা জপে রাত্রি-দিনে সোযাস্তি নাহিক চিত্তে সাধনাঙ্গ বিনে
॥ ১১৮ ॥

निज-इष्ट-मन्त्र सदा जपे रात्रि-दिने सोयास्ति नाहिक चित्ते साधनाङ्ग विने

ভাবিতে চিন্তিতে এক-দিন রাত্রি-শেষে সুস্বপ্ন দেখিলা দ্বিজ নিজ-ভাগ্য -বশে
॥ ১১৯ ॥

भाविते चिन्तिते एक-दिन रात्रि-शेषे सुस्वप्न देखिला द्विज निज-भाग्य -वशे

সম্মুখে আসিযা এক দেব মূর্তিমান্ ব্রাহ্মণেরে কহে গুপ্ত চরিত্র-আখ্যান
॥ ১২০ ॥

सम्मुखे आसिया एक देव मूर्तिमान् ब्राह्मणेरे कहे गुप्त चरित्र-आख्यान

“শুন, শুন, ওহে দ্বিজ পরম-সুধীর! চিন্তা না করিহ আর, মন কর’ স্থির
॥ ১২১ ॥

“शुन, शुन, ओहे द्विज परम-सुधीर! चिन्ता ना करिह आर, मन कर’ स्थिर

নিমাই-পণ্ডিত-পাশ করহ গমন তেঙ্হো কহিবেন তোমা’ সাধ্য-সাধন
॥ ১২২ ॥

निमाइ-पण्डित-पाश करह गमन तेङ्हो कहिबेन तोमा’ साध्य-साधन

মনুশ্য নহেন তেঙ্হো—নর-নারাযণ নর-রূপে লীলা তা’র জগত্—কারণ
॥ ১২৩ ॥

मनुश्य नहेन तेङ्हो—नर-नारायण नर-रूपे लीला ता’र जगत्—कारण

বেদ-গোপ্য এ-সকল না কহিবে কা’রে কহিলে পাইবে দুঃখ জন্ম-জন্মান্তরে”
॥ ১২৪ ॥

वेद-गोप्य ए-सकल ना कहिबे का’रे कहिले पाइबे दुःख जन्म-जन्मान्तरे”

অন্তর্ধান হৈলা দেব, ব্রাহ্মণ জাগিলা সুস্বপ্ন দেখিযা বিপ্র কান্দিতে লাগিলা
॥ ১২৫ ॥

अन्तर्धान हैला देव, ब्राह्मण जागिला सुस्वप्न देखिया विप्र कान्दिते लागिला

‘অহো ভাগ্য’ মানি’ পুনঃ চেতন পাইযা সেই-ক্ষণে চলিলেন প্রভু ধেযাইযা
॥ ১২৬ ॥

‘अहो भाग्य’ मानि’ पुनः चेतन पाइया सेइ-क्षणे चलिलेन प्रभु धेयाइया

বিপ্র বলে,—“আমি অতি দীন-হীন জন কৃপা-দৃষ্ট্যে কর’ মোর সংসার মোচন
॥ ১২৯ ॥

विप्र बले,—“आमि अति दीन-हीन जन कृपा-दृष्ट्ये कर’ मोर संसार मोचन

সাধ্য-সাধন-তত্ত্ব কিছুই না জানি কৃপা করি’ আমা’ প্রতি কহিবা আপনি
॥ ১৩০ ॥

साध्य-साधन-तत्त्व किछुइ ना जानि कृपा करि’ आमा’ प्रति कहिबा आपनि

বিষযাদি-সুখ মোর চিত্তে নাহি ভায কিসে জুডাইবে প্রাণ, কহ দযা-ময
॥ ১৩১ ॥

विषयादि-सुख मोर चित्ते नाहि भाय किसे जुडाइबे प्राण, कह दया-मय

প্রভু বলে,—“বিপ্র! তোমার ভাগ্যের কি কথা কৃষ্ণ-ভজিবারে চাহ, সেই সে সর্বথা
॥ ১৩২ ॥

प्रभु बले,—“विप्र! तोमार भाग्येर कि कथा कृष्ण-भजिबारे चाह, सेइ से सर्वथा

ঈশ্বর-ভজন অতি দুর্গম অপার যুগ-ধর্ম স্থাপিযাছে করি পরচার
॥ ১৩৩ ॥

ईश्वर-भजन अति दुर्गम अपार युग-धर्म स्थापियाछे करि परचार

চারি-যুগে চারি-ধর্ম রাখি’ ক্ষিতি-তলে
স্বধর্ম স্থাপিযা-প্রভু নিজ-স্থানে চলে
॥ ১৩৪ ॥

चारि-युगे चारि-धर्म राखि’ क्षिति-तले
स्वधर्म स्थापिया-प्रभु निज-स्थाने चले

পরিত্রাণায সাধূনাং বিনাশায চ দুষ্কৃতাম্ ধর্ম-সংস্থাপনার্থায সম্ভবামি যুগে যুগে
॥ ১৩৫ ॥

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् धर्म-संस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे

বেইন্গ্ সেন্ত্ ব্য্ বসুদেব, মহর্ষি গর্গ, থে fঅমিল্য্ প্রিএস্ত্ ওf থে যদুস্, চমে তো থে হোউসে ওf নন্দ মহারাজ ইন্ ব্রজ. অfতের্ বেইন্গ্ প্রোপের্ল্য্ wওর্স্হিপেদ্ ব্য্ নন্দ, ইন্ ওর্দের্ তো fউল্fইল্ হিস্ ওwন্ দেসিরে অন্দ্ থে প্রযের্ ওf নন্দ মহারাজ, হে সেচ্রেত্ল্য্ পের্fওর্মেদ্ থে নমে-গিবিন্গ্ পুরিfইচতোর্য্ রিতে ওf থে ত্wইচে-বোর্ন্ তো বোথ্ বলরাম অন্দ্ কৃষ্ণ. Wহিলে নর্রতিন্গ্ থেইর্ গ্লোরিএস্, হে fইর্স্ত্ এxপ্লৈনেদ্ থে মেঅনিন্গ্ ওf থে নমে বলরাম অন্দ্ থেন্ এxপ্লৈনেদ্ থে মেঅনিন্গ্ ওf থে নমে কৃষ্ণ অস্ fওল্লোwস্:
আসন্ বর্ণাস্ ত্রযো হ্য্ অস্য গৃহ্ণতো ‘নুযুগং তনূঃ
শুক্লো রক্তস্ তথা পীত ইদানীং কৃষ্ণতাং গতঃ
॥ ১৩৬ ॥

बेइन्ग् सेन्त् ब्य् वसुदेव, महर्षि गर्ग, थे फ़मिल्य् प्रिएस्त् ओफ़् थे यदुस्, चमे तो थे होउसे ओफ़् नन्द महाराज इन् व्रज। अफ़्तेर् बेइन्ग् प्रोपेर्ल्य् wओर्स्हिपेद् ब्य् नन्द, इन् ओर्देर् तो फ़ुल्फ़िल् हिस् ओwन् देसिरे अन्द् थे प्रयेर् ओफ़् नन्द महाराज, हे सेच्रेत्ल्य् पेर्फ़ोर्मेद् थे नमे-गिविन्ग् पुरिफ़िचतोर्य् रिते ओफ़् थे त्wइचे-बोर्न् तो बोथ् बलराम अन्द् कृष्ण। wहिले नर्रतिन्ग् थेइर् ग्लोरिएस्, हे फ़िर्स्त् एxप्लैनेद् थे मेअनिन्ग् ओफ़् थे नमे बलराम अन्द् थेन् एxप्लैनेद् थे मेअनिन्ग् ओफ़् थे नमे कृष्ण अस् फ़ोल्लोwस्:
आसन् वर्णास् त्रयो ह्य् अस्य गृह्णतो ‘नुयुगं तनूः
शुक्लो रक्तस् तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः

কলি-যুগ-ধর্ম হয নাম-সঙ্কীর্তন চারি যুগে চারি ধর্ম জীবের কারণ
॥ ১৩৭ ॥

कलि-युग-धर्म हय नाम-सङ्कीर्तन चारि युगे चारि धर्म जीवेर कारण

হোw দোএস্ থে সুপ্রেমে লোর্দ্ দেস্ত্রোয্ থে গ্রেঅত্ fঔল্ত্স্ ওf কলি-যুগ? ইন্ অন্স্wএর্ তো থিস্ qউএস্তিওন্ fরোম্ পরীক্ষিত্, শুকদেব দেস্চ্রিবেস্ থে ওনে গ্রেঅত্ qউঅলিত্য্ অমোন্গ্ থে গ্রেঅত্ fঔল্ত্স্ ওf কলি-যুগ অস্ fওল্লোwস্:
কৃতে যদ্ ধ্যাযতো বিষ্ণুং ত্রেতাযাং যজতো মখৈঃ দ্বাপরে পরিচর্যাযাং কলৌ তদ্ ধরি-কীর্তনাত্
॥ ১৩৮ ॥

होw दोएस् थे सुप्रेमे लोर्द् देस्त्रोय् थे ग्रेअत् फ़ौल्त्स् ओफ़् कलि-युग? इन् अन्स्wएर् तो थिस् क़ुएस्तिओन् फ़्रोम् परीक्षित्, शुकदेव देस्च्रिबेस् थे ओने ग्रेअत् क़ुअलित्य् अमोन्ग् थे ग्रेअत् फ़ौल्त्स् ओफ़् कलि-युग अस् फ़ोल्लोwस्:
कृते यद् ध्यायतो विष्णुं त्रेतायां यजतो मखैः द्वापरे परिचर्यायां कलौ तद् धरि-कीर्तनात्

অতএব কলি-যুগে নাম-যজ্ঞ সার আর কোন ধর্ম কৈলে নাহি হয পার
॥ ১৩৯ ॥

अतएव कलि-युगे नाम-यज्ञ सार आर कोन धर्म कैले नाहि हय पार

রাত্রি-দিন নাম লয খাইতে শুইতে তাঙ্হার মহিমা বেদে নাহি পারে দিতে
॥ ১৪০ ॥

रात्रि-दिन नाम लय खाइते शुइते ताङ्हार महिमा वेदे नाहि पारे दिते

শুন মিশ্র, কলি-যুগে নাহি তপ-যজ্ঞ যেই জন ভজে কৃষ্ণ, তাঙ্’র মহা-ভাগ্য
॥ ১৪১ ॥

शुन मिश्र, कलि-युगे नाहि तप-यज्ञ येइ जन भजे कृष्ण, ताङ्’र महा-भाग्य

অতএব গৃহে তুমি কৃষ্ণ-ভজ গিযা কুটিনাটি পরিহরি’ একান্ত হৈযা
॥ ১৪২ ॥

अतएव गृहे तुमि कृष्ण-भज गिया कुटिनाटि परिहरि’ एकान्त हैया

সাধ্য-সাধন-তত্ত্ব যে কিছু সকল হরি-নাম-সঙ্কীর্তনে মিলিবে সকল
॥ ১৪৩ ॥

साध्य-साधन-तत्त्व ये किछु सकल हरि-नाम-सङ्कीर्तने मिलिबे सकल

হরের্ নাম হরের্ নাম হরের্ নামৈব কেবলম্ কলৌ নাস্ত্য্ এব নাস্ত্য্ এব নাস্ত্য্ এব গতির্ অন্যথা
॥ ১৪৪ ॥

हरेर् नाम हरेर् नाम हरेर् नामैव केवलम् कलौ नास्त्य् एव नास्त्य् एव नास्त्य् एव गतिर् अन्यथा

হরে কৃষ্ণ হরে কৃষ্ণ কৃষ্ণ কৃষ্ণ হরে হরে হরে রাম হরে রাম রাম রাম হরে হরে
॥ ১৪৫ ॥

हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे

এই শ্লোক নাম বলি’ লয মহা-মন্ত্র শোল-নাম বত্রিশ-অক্ষর এই তন্ত্র
॥ ১৪৬ ॥

एइ श्लोक नाम बलि’ लय महा-मन्त्र शोल-नाम बत्रिश-अक्षर एइ तन्त्र

সাধিতে সাধিতে যবে প্রেমাঙ্কুর হবে সাধ্য-সাধন-তত্ত্ব জানিবা সে তবে”
॥ ১৪৭ ॥

साधिते साधिते यबे प्रेमाङ्कुर हबे साध्य-साधन-तत्त्व जानिबा से तबे”

প্রভুর শ্রী-মুখে শিক্ষা শুনি’ বিপ্রবর পুনঃ পুনঃ প্রণম করযে বহুতর
॥ ১৪৮ ॥

प्रभुर श्री-मुखे शिक्षा शुनि’ विप्रवर पुनः पुनः प्रणम करये बहुतर

মিশ্র কহে,—“আজ্ঞা হয, আমি সঙ্গে আসি” প্রভু কহে,—“তুমি শীঘ্র যাও বারাণসী
॥ ১৪৯ ॥

मिश्र कहे,—“आज्ञा हय, आमि सङ्गे आसि” प्रभु कहे,—“तुमि शीघ्र याओ वाराणसी

তথাই আমার সঙ্গে হৈবে মিলন কহিমু সকল-তত্ত্ব সাধ্য-সাধন”
॥ ১৫০ ॥

तथाइ आमार सङ्गे हैबे मिलन कहिमु सकल-तत्त्व साध्य-साधन”

এত বলি’ প্রভু তাঙ্’রে দিলা আলিঙ্গন
প্রেমে পুলকিত-অঙ্গ হৈল ব্রাহ্মণ
॥ ১৫১ ॥

एत बलि’ प्रभु ताङ्’रे दिला आलिङ्गन
प्रेमे पुलकित-अङ्ग हैल ब्राह्मण

পাইযা বৈকুণ্ঠ-নাযকের আলিঙ্গন পরানন্দ-সুখ পাইলা ব্রাহ্মণ তখন
॥ ১৫২ ॥

पाइया वैकुण्ठ-नायकेर आलिङ्गन परानन्द-सुख पाइला ब्राह्मण तखन

বিদায-সমযে প্রভুর চরণে ধরিযা সুস্বপ্ন-বৃত্তান্ত কহে গোপনে বসিযা
॥ ১৫৩ ॥

विदाय-समये प्रभुर चरणे धरिया सुस्वप्न-वृत्तान्त कहे गोपने वसिया

শুনি’ প্রভু কহে,—“সত্য যে হয উচিত আর কা’রে না কহিবা এ-সব চরিত”
॥ ১৫৪ ॥

शुनि’ प्रभु कहे,—“सत्य ये हय उचित आर का’रे ना कहिबा ए-सब चरित”

পুনঃ নিষেধিলা প্রভু সযত্ন করিযা হাসিযা উঠিলা শুভ-ক্ষণ-লগ্ন পাঞা
॥ ১৫৫ ॥

पुनः निषेधिला प्रभु सयत्न करिया हासिया उठिला शुभ-क्षण-लग्न पाञा

হেন-মতে প্রভু বঙ্গ-দেশ ধন্য করি’ নিজ-গৃহে আইলেন গৌরাঙ্গ শ্রী-হরি
॥ ১৫৬ ॥

हेन-मते प्रभु बङ्ग-देश धन्य करि’ निज-गृहे आइलेन गौराङ्ग श्री-हरि

ব্যবহারে অর্থ-বৃত্তি অনেক লৈযা সন্ধ্যা-কালে গৃহে প্রভু উত্তরিলা গিযা
॥ ১৫৭ ॥

व्यवहारे अर्थ-वृत्ति अनेक लैया सन्ध्या-काले गृहे प्रभु उत्तरिला गिया

দণ্ডবত্ কৈলা প্রভু জননী-চরণে অর্থ-বৃত্তি সকল দিলেন তা’ন স্থানে
॥ ১৫৮ ॥

दण्डवत् कैला प्रभु जननी-चरणे अर्थ-वृत्ति सकल दिलेन ता’न स्थाने

সেই-ক্ষণে প্রভু শিষ্য-গণের সহিতে চলিলেন শীঘ্র গঙ্গা-মজ্জন করিতে
॥ ১৫৯ ॥

सेइ-क्षणे प्रभु शिष्य-गणेर सहिते चलिलेन शीघ्र गङ्गा-मज्जन करिते

সেই-ক্ষণে গেলা আই করিতে রন্ধন অন্তরে দুঃখিতা, লঞা সর্ব-পরিজন
॥ ১৬০ ॥

सेइ-क्षणे गेला आइ करिते रन्धन अन्तरे दुःखिता, लञा सर्व-परिजन

শিক্ষা-গুরু প্রভু সর্ব-গণের সহিতে গঙ্গারে হৈলা দণ্ডবত্ বহু-মতে
॥ ১৬১ ॥

शिक्षा-गुरु प्रभु सर्व-गणेर सहिते गङ्गारे हैला दण्डवत् बहु-मते

কত-ক্ষণ জাহ্নবীতে করি’ জল-খেলা স্নান করি’ গঙ্গা দেখি’ গৃহেতে আইলা
॥ ১৬২ ॥

कत-क्षण जाह्नवीते करि’ जल-खेला स्नान करि’ गङ्गा देखि’ गृहेते आइला

তবে প্রভু যথোচিত নিত্য-কর্ম করি’ ভোজনে বসিলা গিযা গৌরাঙ্গ শ্রী-হরি
॥ ১৬৩ ॥

तबे प्रभु यथोचित नित्य-कर्म करि’ भोजने वसिला गिया गौराङ्ग श्री-हरि

সন্তোষে বৈকুণ্ঠ-নাথ ভোজন করিযা বিষ্ণু-গৃহ-দ্বারে প্রভু বসিলা আসিযা
॥ ১৬৪ ॥

सन्तोषे वैकुण्ठ-नाथ भोजन करिया विष्णु-गृह-द्वारे प्रभु वसिला आसिया

তবে আপ্ত-বর্গ আইলেন সম্ভাষিতে সবেই বেডিযা বসিলেন চারি-ভিতে
॥ ১৬৫ ॥

तबे आप्त-वर्ग आइलेन सम्भाषिते सबेइ वेडिया वसिलेन चारि-भिते

সবার সহিত প্রভু হাস্য-কথা-রঙ্গে কহিলেন যে-মত আছিলা বঙ্গে রঙ্গে
॥ ১৬৬ ॥

सबार सहित प्रभु हास्य-कथा-रङ्गे कहिलेन ये-मत आछिला बङ्गे रङ्गे

বঙ্গ-দেশী-বাক্য অনুকরণ করিযা বাঙ্গালেরে কদর্থেন হাসিযা হাসিযা
॥ ১৬৭ ॥

बङ्ग-देशी-वाक्य अनुकरण करिया बाङ्गालेरे कदर्थेन हासिया हासिया

দুঃখ-রস হৈবেক জানি’ আপ্ত-গণ লক্ষ্মীর বিজয কেহ না করে কথন
॥ ১৬৮ ॥

दुःख-रस हैबेक जानि’ आप्त-गण लक्ष्मीर विजय केह ना करे कथन

কত-ক্ষণ থাকিযা সকল আপ্ত-গণ বিদায হৈযা গেল, যা’র যে ভবন
॥ ১৬৯ ॥

कत-क्षण थाकिया सकल आप्त-गण विदाय हैया गेल, या’र ये भवन

বসিযা করেন প্রভু তাম্বূল চর্বণ নানা-হাস্য-পরিহাস করেন কথন
॥ ১৭০ ॥

वसिया करेन प्रभु ताम्बूल चर्वण नाना-हास्य-परिहास करेन कथन

শচী-দেবী অন্তরে দুঃখিতা হৈ’ ঘরে কাছে না-আইসেন পুত্রের গোচরে
॥ ১৭১ ॥

शची-देवी अन्तरे दुःखिता है’ घरे काछे ना-आइसेन पुत्रेर गोचरे

আপনি চলিলা প্রভু জননী-সম্মুখে দুঃখিত-বদনা প্রভু জননীরে দেখে
॥ ১৭২ ॥

आपनि चलिला प्रभु जननी-सम्मुखे दुःखित-वदना प्रभु जननीरे देखे

জননীরে বলে প্রভু মধুর বচন “দুঃখিতা তোমারে, মাতা, দেখি কি-কারণ?
॥ ১৭৩ ॥

जननीरे बले प्रभु मधुर वचन “दुःखिता तोमारे, माता, देखि कि-कारण?

কুশলে আইনু আমি দূর-দেশ হৈতে কোথা তুমি মঙ্গল করিবা ভাল-মতে
॥ ১৭৪ ॥

कुशले आइनु आमि दूर-देश हैते कोथा तुमि मङ्गल करिबा भाल-मते

আর তোমা’ দেখি অতি-দুঃখিত-বদন সত্য কহ দেখি, মাতা, ইহার কারণ?”
॥ ১৭৫ ॥

आर तोमा’ देखि अति-दुःखित-वदन सत्य कह देखि, माता, इहार कारण?”

শুনিযা পুত্রের বাক্য আই অধো-মুখে
কান্দে মাত্র, উত্তর না করে কিছু দুঃখে
॥ ১৭৬ ॥

शुनिया पुत्रेर वाक्य आइ अधो-मुखे
कान्दे मात्र, उत्तर ना करे किछु दुःखे

প্রভু বলে,—“মাতা, আমি জানিনু সকল তোমার বধুর কিছু বুঝি অমঙ্গল?”
॥ ১৭৭ ॥

प्रभु बले,—“माता, आमि जानिनु सकल तोमार वधुर किछु बुझि अमङ्गल?”

তবে সবে কহিলেন,—“শুনহ, পণ্ডিত! তোমার ব্রাহ্মণী গঙ্গা পাইলা নিশ্চিত
॥ ১৭৮ ॥

तबे सबे कहिलेन,—“शुनह, पण्डित! तोमार ब्राह्मणी गङ्गा पाइला निश्चित

পত্নীর বিজয শুনি’ গৌরাঙ্গ শ্রী-হরি ক্ষণেক রহিলা প্রভু হেঙ্ট মাথা করি’
॥ ১৭৯ ॥

पत्नीर विजय शुनि’ गौराङ्ग श्री-हरि क्षणेक रहिला प्रभु हेङ्ट माथा करि’

প্রিযার বিরহ-দুঃখ করিযা স্বীকার তূষ্ণী হৈ’ রহিলেন সর্ব-বেদ-সার
॥ ১৮০ ॥

प्रियार विरह-दुःख करिया स्वीकार तूष्णी है’ रहिलेन सर्व-वेद-सार

লোকানুকরণ-দুঃখ ক্ষনেক করিযা কহিতে লাগিলা নিজে ধীর-চিত্ত হৈযা
॥ ১৮১ ॥

लोकानुकरण-दुःख क्षनेक करिया कहिते लागिला निजे धीर-चित्त हैया

ব্য্ থে অস্সিস্তন্চে ওf ভৃগু, wহেন্ মহারাজ বলি, থে কিন্গ্ ওf থে দেমোন্স্, দেথ্রোনেদ্ ইন্দ্র, থে কিন্গ্ ওf হেঅবেন্, অন্দ্ সেইzএদ্ হিস্ ওপুলেন্চেস্, fঅমে, wএঅল্থ্, অন্দ্ কিন্গ্দোম্, অদিতি, থে মোথের্ ওf থে দেমিগোদ্স্, বেচমে ওবের্wহেল্মেদ্ wইথ্ লমেন্ততিওন্, অপ্প্রোঅছেদ্ হের্ বেলোবেদ্ হুস্বন্দ্, মহর্ষি কশ্যপ, ওffএরেদ্ প্রযের্স্, অন্দ্ ইন্qউইরেদ্ অবোউত্ পোস্সিব্লে মেঅন্স্ ওf রেইন্স্ততিন্গ্ হের্ সোন্স্. ইন্ অস্তোনিস্হ্মেন্ত্, কশ্যপ স্পেঅক্স্ থে fওল্লোwইন্গ্ রেপ্ল্য্ ইন্ থে শ্রীমদ্ ভাগবতম্ (৮.১৬.১৯):
কস্য কে পতি-পুত্রাদ্যা মোহ এব হি কারণম্
॥ ১৮২ ॥

ब्य् थे अस्सिस्तन्चे ओफ़् भृगु, wहेन् महाराज बलि, थे किन्ग् ओफ़् थे देमोन्स्, देथ्रोनेद् इन्द्र, थे किन्ग् ओफ़् हेअवेन्, अन्द् सेइज़ेद् हिस् ओपुलेन्चेस्, फ़मे, wएअल्थ्, अन्द् किन्ग्दोम्, अदिति, थे मोथेर् ओफ़् थे देमिगोद्स्, बेचमे ओवेर्wहेल्मेद् wइथ् लमेन्ततिओन्, अप्प्रोअछेद् हेर् बेलोवेद् हुस्बन्द्, महर्षि कश्यप, ओफ़्फ़ेरेद् प्रयेर्स्, अन्द् इन्क़ुइरेद् अबोउत् पोस्सिब्ले मेअन्स् ओफ़् रेइन्स्ततिन्ग् हेर् सोन्स्। इन् अस्तोनिस्ह्मेन्त्, कश्यप स्पेअक्स् थे फ़ोल्लोwइन्ग् रेप्ल्य् इन् थे श्रीमद् भागवतम् (८।१६।१९):
कस्य के पति-पुत्राद्या मोह एव हि कारणम्

প্রভু বলে,—“মাতা, দুঃখ ভাব’ কি-কারণে? ভবিতব্য যে আছে, সে খণ্ডিবে কেমনে?
॥ ১৮৩ ॥

प्रभु बले,—“माता, दुःख भाव’ कि-कारणे? भवितव्य ये आछे, से खण्डिबे केमने?

অতএব যে হৈল ঈশ্বর-ইচ্ছায হৈল সে কার্য, আর দুঃখ কেনে তায?
॥ ১৮৬ ॥

अतएव ये हैल ईश्वर-इच्छाय हैल से कार्य, आर दुःख केने ताय?

স্বামীর অগ্রেতে গঙ্গা পায যে সুকৃতি তা’র বড আর কে বা আছে ভাগ্যবতী?”
॥ ১৮৭ ॥

स्वामीर अग्रेते गङ्गा पाय ये सुकृति ता’र बड आर के वा आछे भाग्यवती?”

এই-মত প্রভু জননীরে প্রবোধিযা রহিলেন নিজ-কৃত্যে আপ্ত-গণ লৈযা
॥ ১৮৮ ॥

एइ-मत प्रभु जननीरे प्रबोधिया रहिलेन निज-कृत्ये आप्त-गण लैया

শুনিযা প্রভুর অতি অমৃত-বচন সবার হৈল সর্ব-দুঃখ-বিমোচন
॥ ১৮৯ ॥

शुनिया प्रभुर अति अमृत-वचन सबार हैल सर्व-दुःख-विमोचन

হেন মতে বৈকুণ্ঠ-নাযক গৌরহরি কৌতুকে আছেন বিদ্যা-রসে ক্রীডা করি’
॥ ১৯০ ॥

हेन मते वैकुण्ठ-नायक गौरहरि कौतुके आछेन विद्या-रसे क्रीडा करि’

শ্রী কৃষ্ণ-চৈতন্য নিত্যানন্দ-চান্দ জান
বৃন্দাবন দাস তছু পদ-যুগে গান
॥ ১৯১ ॥

श्री कृष्ण-चैतन्य नित्यानन्द-चान्द जान
वृन्दावन दास तछु पद-युगे गान