Sūtra १.१.१७

यद् वानन्द-मयत्वेऽपि तस्यैव एव शारीर आत्मा इत्य् अनेन तस्याप्य् आत्मान्यः श्रूयते, तत् तु तस्यात्मान्तरं नास्तीति विवक्षया, शिला-पुत्रस्य तु शिला-पुत्र एव शरीरम् इतिवत् । यथान्येषाम् अन्न-मयस्य प्रसिद्ध-शारीरत्व-निषेधस् तु—नेतरोऽनुपपत्तेः [वे.सू. १.१.१७] इत्य्-आदौ स्वयम् एव सूत्र-कारैः करिष्यते ।

पर-ब्रह्मण आनन्द-रूपत्वं श्रुति-स्मृति-सुप्रसिद्धम् एव । आनन्दो ह्य् अयं लौकिकानन्द-विलक्षणो दुःखातियोगित्वात् जीवानां पुरुषार्थत्वाच् च । न खलु अन्न-मयं प्राण-मयं [तै. २.५] इत्य्-आदि-श्रुतिषु आनन्द-मय-शब्देन परं ब्रह्म उच्यते, न वा किं वान्नमयादिवद् ब्रह्मणोऽर्थान्तरं गम्यत इति संशयः कार्यः । अन्न-मयादि-प्रवाह-पतित्वेऽपि आनन्द-मयस्य सर्वान्तरत्वात् अरुन्धती-दर्शनवत् पर-ब्रह्म-रूपत्वम् एव प्रसज्यते । आनन्द-मय-पर-ब्रह्मण आनन्द-मयम् एव शरीरम् । अन्येषाम् अन्न-मयस्य प्रसिद्ध-शारीरत्वं, नेतरोऽनुपपत्तेः [वे.सू. १.१.१७] इत्य् आदौ स्वयं सूत्र-कृता निषिद्धम् एव । आनन्द-मय-शब्दे मयटः प्रयोगो विकार-शब्दान् नेति चेन्, न प्राचुर्यात् [वे.सू. १.१.१३] इति सूत्र-वचनात् प्राचुर्यार्थे एव, तत्र, स एको मानुष आनन्दः [तै.आ. ८] इति श्रुति-चोदितं जीवानन्दापेक्षया ब्रह्मानन्दस्य निरतिशयत्वम् एव प्रमाणम् । मयटो विकारार्थ-परत्वं शुद्ध-ब्रह्मणः सर्व-विकारातीतत्वेनैव निरस्यते । अपि च प्रचुरानन्दस्यैव ब्रह्मणो लोकानन्द-हेतुत्वं सङ्गच्छते । यथा प्रचुर-प्रकाशस्यैव सूर्यस्य सर्व-प्रकाशकत्वं सम्भवति, न तुच्छ-प्रकाशस्य तारकादेः । आनन्दस्य ज्ञानाकारत्वात् तस्य चानन्तत्वादिभिर् मिश्रत्वेऽपि तद्-रूपत्वान् नार्थ-भेदः स्यात् ।